Anýlarýn Iþýðýnda Mersin Gerçeði(2)*
Yurtdýþýnda bir arkadaþým Paris’te ünlü bir ressamýn tarihi bir þatoda sergisini izlemek için arabasýyla yola çýktý, iki gün sonra izleyemeden döndü. 2,5 km araba sýrasý varmýþ, sergiyi gezmesi mümkün olamamýþ. Ben de Ýstanbul’da Sabancý Müzesi’nde saatlerce kuyrukta beklemiþtim.
Taþýnmaz kültür varlýklarýnýn dekoru önünde, içinde düzenlenen, yerel ve evrensel sanatý sunan festivallerin, bienallerin, uluslararasý buluþmalarýn, fuarlarýn, defilelerin, yarýþmalarýn sayýlarý hýzla artmakta ve sunan ülkelere uluslar arasýnda kiþilik, saygýnlýk ve zenginlik saðlamaktadýr.
Mersin’in büyük kazancý olan, farký olan sanatsever, gönüllü çalýþan arkadaþlara söylemimiz: etkinliklerini, kapalý salonlar yanýnda, antik kentlere, meydanlara, kýyýlara, doða harikalarýna, köylere, taþýnmaz kültür varlýklarýna de taþýmalarýdýr.
Saraydan Kýz Kaçýrma operasýnýn Ýstanbul Topkapý Sarayýnda oynanmasý, temsili izlemek için, eserin bestecisi Avusturyalý Wofgang Amadeus Mozartýn memleketinden birçok sanatseverin Ýstanbul’a gelmesine yol açmýþtýr.
Ýki bin yýllýk Antalya/Aspendos tiyatrosunda her yýl düzenlenen Opera Festivali’nde izleyicilerin büyük çoðunluðunu yabancý gezginler oluþturmaktadýr.
Venedik Bienali, sanatý, yaratýcýlýðý, farklýlýðý, geleneði, günceli, özgünlüðü, bütünüyle taþýnmaz kültür varlýðý olan Venedik’te birleþtiriyor.
Geçmiþ uygarlýklardan, zamanlardan günümüze kalan kültür mirasý binlerce yýl topraklarýmýzda yaþamýþ kültürlerindir. Onlar yabancýlarýn deðil, bu topraklarda yaþamýþ hemþerilerimizin eserleridir. Geçmiþ uygarlýklardan günümüze kalan kültür mirasý, artýk topraðýmýzýn, dolayýsýyla bizim zenginliðimizdir.
Ülkemizde 30.000 e yakýn taþýnmaz kültür varlýðý, Göbekli tepe ile 13.000 yýla dayanan yerleþik insan geçmiþi vardýr. Bölgemizde kurulu, içinde yaþadýðýmýz Modern Mersin’in eski evleri de taþýnmaz kültür varlýklarýdýr ve sayýsý çok az kalmýþtýr. Mimar Gaudi’nin çizdiði ve inþa edilen yapýtlarý, Barselona’yý; dünyanýn en çok gezilen kültür varlýklarýndan yapmýþtýr. Gugenheim müzesi çaresiz ve gelirsiz kalmýþ Bilbao kentini meþhur ve zengin etmiþtir Kardeþ þehir Neustadt Baþkaný Dr. Weiler, Baþkan Macit Özkan’a savaþta bombalanan þehrinin fotoðraflarýný gösterdi, ardýndan tüm þehri aslýna uygun olarak, fotoðraflardan yararlanarak yeniden ayaða kaldýrdýklarýný söyledi. Neden yepyeni tasarýmlar deðil, eskinin canlandýrýlmasý, çünkü…..
Osmanlý Ordusu Viyana’ya ilerlerken, þarap içip sýzan bir yeniçeri, Osmanlý ordusu yoluna devam edince ve yeniçeri ayýkýnca, yeniçeri gizlenerek kurtulmak istemiþ, fark edilince, öldürülmemiþ, yakalandýðý evde ömrünün sonuna kadar hizmetkar olmuþtur. Bu Köy bugün yeniçerinin resimleriyle donatýlmýþ ve Purbachlý Türk köyü olarak, insanlarý çeken taþýnmaz bir kültür varlýðý olarak meþhur ve zengin olmuþtur.
Taþýnmaz kültür varlýðýnýn tarihi eser olmasý gerekmez. Hundertwasser evi buna bir örnektir. Hundertwasser ünlü bir ressamdý, Viyana Belediyesi , onun arzusu üzerine onun çizdiði, çok farklý projeyi inþa etmiþtir. Bu bina meþhur bir taþýnmaz kültür varlýðý olmuþtur ve dünyadan çok meraklý insaný görmeye çekmektedir. Ýçinde, ailelerin yaþadýðý bir müze gibidir. Bir ülkeden örnek verirsek:
· Fransa’da 8.000, Almanya’da 6.000, Türkiye’de 451 müze vardýr.
· Almanya 1.150 köy evini onarma kararý almýþtýr.
· Almanya’ da yýlda 12.000 civarýnda festival ve halk þenliði düzenlenmektedir.
· Bu etkinliklerde taþýnmaz kültür varlýklarý öne çýkarýlmaktadýr
· Tarihi eserlerin onarýmý ve onlarda sanat, festival ve þenliklerin düzenlenmesi baþ baþa gitmektedir.
· 2000-2007 yýllarý arasýnda kendisini ziyaret eden kültür gezginlerinin sayýsýný “Almanya sanat ve kültür ülkesi” sloganýyla %30 arttýrmýþtýr.
· Almanya merkezi hükümeti 1950 2022 yýllarý arasýnda taþýnmaz kültür varlýklarýnýn onarýmýna 400 milyon Euro harcamýþtýr.
· eyaletler, sivil topluluklar, kültür varlýðý sahipleri, þirketler bakým ve onarým için ciddi harcamalar yapmaktadýr.
· 6000 müze içinde tek baþýna 650.000 izleyici çekebilen ” Documenta, çaðdaþ sanatlar sergisi” gibi etkinlikler düzenleyen birçok müze mevcuttur, ,
· 360 sahne, 130 sürekli orkestra ve 12.000 festival ve halk þenlikleri içinde Almanya kendi taþýnmaz kültür varlýklarýný dünyaya sunmakta ve para kazanmaktadýr.
· Kültür turizminden Almanya’nýn elde ettiði yýllýk gelir 2019 yýlýnda 106,4 milyar Euro’ya yükselmiþtir.
· 2 milyon civarýnda insana yeni iþ yaratýlmýþtýr.
Þehrimizde birçok kiþi, kurum, topluluk, baþta Mimarlar Odasý olmak üzere kültür mirasýmýzýn korunmasý konusunda yazýlar yazarak etkinlikler düzenleyerek, kamuoyunun dikkatini çekmek duyarlýlýðýný yükseltmek için, kültür mirasýmýzýn korunmasý, onarýlmasý için müteþekkir olduðumuz çalýþmalar yapmýþtýr. Bu konuda birçok kurumdan, hepsi adýna bir kurumu hatýrlatmak isterim. Ýçel Sanat Kulübü, 33 yýldýr aksatmadan düzenlediði doða ve kültür gezileriyle, restore ettiði üç eski Mersin Eviyle, yayýnladýðý kitap ve 230
-6-
sayýya ulaþmýþ dergisiyle; düzenlediði arkeoloji günleriyle, bazý sit alanlarda yazýþarak inþaatý engellemesiyle, tarihi Gülnar Oteli’nin restore edilmesine öncülük ederek takdir edilecek birçok çalýþma yapmýþtýr ve yapmaktadýr.
Mülkiyetindeki taþýnmaz kültür varlýklarýný restore ederek kurtaran, þehrimize güzellik ve deðer katan kiþi, aile ve kurumlara teþekkür ediyorum.
Ýzninizle, ailelerimiz olarak Mersin Merkez Bankasý arkasýndaki Tütüncüzade konaðýný bir yýldýr restore etme çalýþmamýzý, komþularýmýza, Mersinliler’e iyi bir örnek olmasý dileðiyle dile getirmek istiyorum.
1905 yýlýnda mimar Mr Ligor tarafýndan Rum Ýskitoðlu Ailesi için inþa edilen, 1924 yýlýnda zorunlu nüfus deðiþiminde (mübadele) ailemize, Girit’teki mallarýna karþýlýk verilen, Tütüncüzade Konaðý Kültür Bakanlýðý desteði, Anýtlar Kurulu gözetimi, Arkeo Kültür Hizmetleri þirketi ve Mimar Mehmet Iþýk Pekcan ve ekibi tarafýndan mimar Hakan Dalaman kontrolünde aslýna uygun olarak ailelerimiz imkanlarýyla restore edilmektedir. Altý ay sonra eski bir eseri kentimize kazandýrmýþ olmanýn memnuniyeti içinde Sizi Tütüncüzade Konaðý’ný tanýma sohbetlerinde yine birlikte olmak isteriz..
Bugünkü deðerli toplantýyý düzenleyen Mersin Mozaik Grubuna ve üstün bilgi ve donanýmlarýyla bizi zenginleþtiren konuþmacý deðerli mimarlarýmýza teþekkürlerimi, saygýlarýmý sunuyor, siz ilgili katýlýmcýlara duyarlýlýðýnýz için teþekkür ediyor, geleceðin güzel ve mutlu Mersin günlerinde beraber olmayý ve birlikte güzellikler üretmeyi hayal ediyorum.
(*) H. Fazýl Tütüner’in 09.10.2022 tarihli “Mersin’in Taþýnmaz Kültür Varlýklarý Ve Geleceði” Konulu Panel Sunumundan.
