Özgür Linux Sistemi: Pisi GNU/Linux
Linux, 1991 yýlýnda Linus Torvalds tarafýndan geliþtirilmeye baþlanmýþ, açýk kaynak kodlu ve Unix benzeri bir iþletim sistemidir. Dünya çapýnda milyonlarca kullanýcýya ulaþan Linux, esneklik, güvenlik ve kararlýlýk özellikleriyle öne çýkar.
Linux’un temelleri, Torvalds’ýn Minix iþletim sisteminden ilham alarak kendi çekirdeðini oluþturmasýyla atýldý. Açýk kaynak kodlu olarak sunulan Linux, küresel bir geliþtirici topluluðunun katkýlarýyla hýzla büyüdü ve farklý platformlarda kullanýlabilir hale geldi.
Açýk Kaynak ve Ücretsiz: Herkes kaynak kodunu inceleyebilir, deðiþtirebilir ve Linux’u ücretsiz olarak kullanabilir. Güvenli ve Kararlý: Sürekli geliþtirilen Linux, güvenlik açýklarýna karþý dayanýklýdýr ve sistem kararlýlýðý sunar. Esnek: Çok çeþitli donanýmlar ve yazýlýmlarla uyumludur. Çok Kullanýcýlý ve Çok Görevli: Ayný anda birden fazla kullanýcýyý ve iþlemi destekler.
Linux’un kullaným alalarý, masaüstü bilgisayarlardan sunuculara, gömülü sistemlerden bilimsel araþtýrmalara kadar geniþ bir yelpazede kullanýlýr. Esneklik ve güvenilirlik sunduðu için hem bireysel hem de kurumsal kullanýcýlar tarafýndan tercih edilir.
Linux, özgürlüðü ve topluluk iþbirliðini ön planda tutarak teknoloji dünyasýnda güçlü bir yer edinmiþtir.
Buraya kýsma kadar Linux’un kýsa tarihi ile kullabilecek alanlarý aktarmýþ olduk. Çayýnýzý veya kahvenizi hazýrlayýn koltuðunuza yaslanýn uçuþa hazýrlanýn. Ýþte karþýnýzda Pisi Linux. Tanýþtýrayým: Pisi GNU Linux Türkiye’de geliþtirilen Küresel bir Linux Ýþletim Sistemidir. Hadi baþlayalým.
Pisi GNU Linux Nedir?
Pisi GNU Linux, Türkiye kökenli, açýk kaynaklý ve özgür bir Linux daðýtýmýdýr. Adýný, Türkçede “Paket Ýþleme Sistemi” ifadesinin kýsaltmasýndan alan Pisi (PiSi), kolay kurulum ve kullaným amacýyla geliþtirilmiþ bir iþletim sistemidir. Pisi GNU Linux çok dilli Evrensel bir Linux Ýþletim Sistemidir.
GNU Nedir?
GNU, Unix benzeri bir iþletim sistemidir. Bu, birçok programýn bir arada içerdiði anlamýna gelir: Uygulamalar, kütüphaneler, geliþtirici araçlarý, hatta oyunlar. Ocak 1984’te baþlayan GNU’nun geliþtirilmesi, GNU Projesi olarak bilinir. GNU’daki programlarýn birçoðu GNU Projesi’nin himayesinde yayýmlanmaktadýr; onlarý biz GNU paketleri olarak adlandýrýyoruz. “GNU” ismi, “GNU’s Not Unix (GNU, Unix Deðildir)” ifadesinin özyinelemeli bir kýsaltmasýdýr. “GNU”, tek heceli bir þekilde, Ýngilizce’de “grew” kelimesiyle ayný þekilde, r yerine n kullanýlarak, g’noo þeklinde telaffuz edilir. Unix benzeri bir sistemdeki, makine kaynaklarýný tahsis eden ve donanýmla haberleþen programa “çekirdek” denir. GNU, genellikle Linux adýndaki bir çekirdek ile kullanýlýr. Bu bileþim, GNU/Linux iþletim sistemidir. GNU/Linux milyonlarca kiþi tarafýndan kullanýlsa da çoðu kiþi onu yanlýþlýkla “Linux” olarak adlandýrýyor. GNU’nun kendi çekirdeði GNU Hurd, 1990’da (Linux baþlamadan önce) baþlatýldý. Gönüllüler, Hurd’u, ilginç bir teknik proje olduðu için geliþtirmeye devam ediyor.
Temel Özellikleri Nelerdir?
PiSi Paket Yönetim Sistemi: Hýzlý ve kolay paket kurulum, kaldýrma ve güncelleme iþlemleri için tasarlanmýþtýr.
Türkçe Destek: Türkiye merkezli bir proje olarak, Türkçe dil desteði ve yerelleþtirme çalýþmalarý güçlüdür.
Kolay Kullaným: Hem yeni kullanýcýlar hem de deneyimli Linux kullanýcýlarý için uygun bir yapýya sahiptir.
Özgür Yazýlým: Tamamen özgür ve açýk kaynaklý bir yazýlýmdýr.
Pisi GNU Linux ISO dosyasý yazdýrma ve Kurulum Nasýl Gerçekleþtirilir?
Pisi Linux’u bilgisayarýnýza indirdikten sonra iki þekilde yazdýrabilirsiniz. DVD veya USB belleðe. ISO dosyasýný bir yazýlým (ör. Brasero veya ImgBurn) kullanarak bir DVD’ye yazdýrýn. Herhangi bir Linux daðýtýmýný ve de Pisi GNU Linux‘u USB belleðe yazdýrmanýz kurulum açýsýndan pratik olacaktýr. Windows’da USB belleðe yazdýrmak için Rufus uygulamasýný kullanabilirsiniz.
Pisi GNU/Linux, kolay kurulum süreciyle dikkat çeken bir Linux daðýtýmýdýr. Aþaðýda adým adým bir kurulum rehberi bulabilirsiniz:
1. Sistem Gereksinimlerini Kontrol Edin
Pisi GNU/Linux’u kurmadan önce bilgisayarýnýzýn sistem gereksinimlerini karþýladýðýndan emin olun:
Ýþlemci: 64-bit uyumlu bir iþlemci.
RAM: En az 2 GB (4 GB önerilir).
Depolama: Minimum 20 GB boþ disk alaný.
USB Portu veya DVD Sürücüsü: Kurulum medyasýný yüklemek için gerekli.
2. Pisi GNU/Linux ISO Dosyasýný Ýndirin
Pisi GNU/Linux’un resmi web sitesine gidin (pisilinux.org)
Ýlgili sürümü (64-bit veya mevcutsa 32-bit) indirerek ISO dosyasýný bilgisayarýnýza kaydedin.
3. Kurulum Medyasýný Hazýrlayýn
ISO dosyasýný bir USB belleðe veya DVD’ye yazdýrarak kurulum medyasý oluþturun.
USB için:
Windows kullanýcýlarý: Rufus veya Etcher gibi araçlarý kullanarak ISO dosyasýný yazdýrýn.
Linux kullanýcýlarý: dd komutunu kullanabilirsiniz:
Komut: sudo dd if=pisilinux.iso of=/dev/sdX bs=4M && sync
(Burada /dev/sdX, USB cihazýnýzdýr.)
4. Bilgisayarýnýzý Kurulum Medyasýndan Baþlatýn
Bilgisayarýnýzý yeniden baþlatýn ve BIOS/UEFI menüsüne girin (genellikle F2, F12, Del veya Esc tuþlarý).
USB veya DVD’yi önyükleme cihazý olarak seçin.
Pisi GNU/Linux kurulum ekraný yüklenecektir.
5. Kurulum Adýmlarýný Ýzleyin
Pisi GNU/Linux’un grafiksel kurulum aracý oldukça kullanýcý dostudur:
Dil Seçimi: Kurulum dili olarak Türkçe veya istediðiniz bir dili seçin.
Bölge ve Klavye Ayarlarý: Yaþadýðýnýz bölgeyi ve klavye düzeninizi seçin.
Disk Bölümlendirme:
Otomatik: Tüm disk alanýný kullanmak istiyorsanýz bu seçeneði tercih edin.
Elle: Manuel olarak disk bölümleri oluþturabilirsiniz (ör. /, swap, /home).
Kullanýcý Ayarlarý: Yönetici (root) þifresini ve kullanýcý hesaplarýný oluþturun.
Kurulum Baþlatma: Ayarlarý kontrol edin ve “Yükle” seçeneðini týklayýn. Sistem, gerekli dosyalarý yüklemeye baþlayacaktýr.
6. Kurulum Sonrasý Ayarlar
Kurulum tamamlandýktan sonra sistemi yeniden baþlatýn.
Ýlk açýlýþta, kurulum sýrasýnda oluþturduðunuz kullanýcý adý ve þifreyle giriþ yapýn.
Güncellemeleri kontrol edin ve ihtiyacýnýza göre ek yazýlýmlar yükleyin.
7. Ek Yazýlýmlar Yükleme
Pisi GNU/Linux’un Pisi Paket Yöneticisini kullanarak yazýlýmlar yükleyebilirsiniz:
Paket yöneticisini açarak popüler yazýlýmlarý (ör. tarayýcýlar, ofis araçlarý) kolayca bulabilirsiniz.
Terminal üzerinden:
sudo pisi it <paket_adý>
Kurulum iþlemi tamamlandýktan sonra, Pisi GNU/Linux’u kullanmaya baþlayabilirsiniz! Sistemi dilediðiniz gibi özelleþtirerek ihtiyaçlarýnýza uygun bir Linux deneyimi yaratabilirsiniz. Özgür bir Linux iþletimi, Pisi GNU Linux kullanýcý dostu ve özelleþtirebilir özelliðiyle öne çýkmakta.
Pisi GNU Linux Masaüstü Nedir?
Linux için yazýlmýþ, en yaygýn kullanýlan masaüstü ortamlarý KDE ve Gnome ‘dur. Pisi Linux ile birlikte birçok masaüstü gelir. Pisi Linux’ta KDE masaüstü varsayýlan olarak gelmekte. Ýsteðe baðlý olarak Gnome masaüstü veya bir baþka masaüstünü kurulumunu gerçekleþtirebilirsiniz. Pisi Linux, Dosya sisteminde, klasörlerde gezinti için KDE masaüstünde öntanýmlý olarak Dolphin dosya yöneticisi kullanýlmaktadýr.
Pisi GNU Linux’da Yazýlým Nasýl Kurabilirim?
Paket Yöneticisi ile yazýlým yükleyebilir, kaldýrabilir ve güncelleyebilirsiniz. Paket Yöneticisi içerisinde aradýðýnýz yazýlým yok ise, Pisi Linux forum sayfasýndan destek alabilirsiniz. Sabýrlý olun size geri dönüþ saðlayacaklardýr.
Pisi GNU Linux ve Yazýlýmlar:
Pisi Linux’da birçok yazýlým mevcut. Kullanýmýza göre istediðiniz yazýlýmýn kurulumunu gerçekleþtirerek kullanmaya baþlayabilirsiniz. Pisi GNU Linux’da bazý yazýlýmlar: LibreOffice, GÝMP , Clementine, Amarok , VLC Media Player , K3b, zengin özelliklere sahip ve kullanýmý kolay bir CD yazma uygulamasý, Skanlite, görselleri taramak ve kaydetmek için basit bir görsel tarama uygulamasý, Zararlý yazýlýmlarýn UNIX ve Linux sistemlerin mimarisinden kaynaklanan nedenlerde sistemler arasýnda yayýlmasý neredeyse imkansýz olsa da ClamAV antivirüs yazýlýmýný kurabilirsiniz. Pisi GNU Linux Paket Yöneticisi ile daha birçok güncel yazýlýma ulaþabilir ve kurulum gerçekleþtirebilirsiniz.
Pisi GNU Linux’da Oyun oynabilirmiyim?
Evet.
Pisi GNU Linux Çýkýþ Tarihi ve En Son Çýkan Kararlý Sürümü Nedir?
Pisi Linux 1.0 Beta 1 – Sueno(Rüya)
Pisi Linux 1.0 Beta 2 – 18.06.2013
Pisi Linux 1.0 Beta 3 – Sueno(Rüya) – 25.06.2013
Pisi Linux 1.0 RC – Ýzmir – 20.09.2013
Pisi Linux 1.0 RC2 – Erdinc – 18.03.2014
Pisi Linux 1.0 – 14.08.2014
Pisi Linux 1.1 (KDE) – 04.11.2014
Pisi Linux 2.0 Alfa 7 (KDE5) – New Cat – 25.01.2016
Pisi Linux 2.0 Alfa 7 (KDE5) – Minimal sürüm -31.01.2016
Pisi Linux 2.0 Atatürk -29.04.2018
Pisi Linux 2.1 Ata – 23.11.2018
Pisi Linux 2.1.1 – Felis Catus – 28.02.2019
Pisi Linux 2.1.2 – Mehmetçik – 14.12.2019
Pisi GNU/Linux 2.2 – KDE – Crrocus Ancyrensis(Ankara Çiðdemi) – 2 Haziran 2022
Pisi Linux 2.3 – Minimal – 2022
Pisi GNU/Linux’un en son çýkan kararlý sürümü 1 Kasým 2024 yýlýnda yayýnlananan
Pisi Linux 2.4 Karagül sürümüdür. Pisi GNU Linux yeni teknolojilere uyum içerinde geliþtirilerek güncellenmesi sürmekte.
Buraya kadar okuysanýz Linux’u kýsaca tanýmýþ ve Pisi GNU Linux kurulumun kullaným konusunda çekinmeden ilk adýmlarý atmýþ oldunuz. Haydi kolay gelsin.
Kaynakça:
- GNU https://www.gnu.org/home.en.html
- Pisi GNU Linux
https://www.pisilinux.org – https://pisilinux.org/forum/ - Pisi GNU Linux resmi X sayfasý
https://x.com/pisi_linux
