ANOMÝK TOPLUM
Anomi, toplumsal “denge” ve bütünleþmenin bozulduðu durumlarda ortaya çýkan ve bireyle toplum arasýndaki baðýn kopmasýna neden olan bireysel davranýþlardaki kuralsýzlýk ve normsuzluk durumudur.
Eski kural ve normlarýn geçersizleþtiði, yeni kural ve normlarýn daha tam oturmadýðý bu aþamada yeni kural ve normlar bireyler için yeterli ölçüde baðlayýcý, yön ve anlam verici olmaz ve anomik ortam oluþur.
Anominin baþat olduðu anomik toplumlarda, insanlar hangi kural ve normlara göre düþüneceðini, durumlarý neye göre deðerlendireceðini, nasýl davranacaðýný kestiremez. Bireylerin dayanýþma ve birlikte davranma, birlikte bir hedef için çalýþma yetileri kaybolur. Ýnsanlar yalnýzlaþýr, kendine ve topluma olan güvenini, inancýný yitirir, baþkasýna ve topluma duyduðu sorumluluklar buharlaþýr, gerginlik her yere bulaþýr, saldýrganlýk sýradanlaþýr; toplum çürür...
Bunun bireysel psikolojik sonuçlarý da vardýr: yalnýzlýk, yalýtýlmýþlýk, kültürel ve sosyal yön bulmakta zorlanma, yabancýlaþma, güçsüzlük ve çaresizlik duygularý ve de en acýsý kendine kýyma…
Sosyolojiyi baðýmsýz bir bilim dalý haline getiren ve toplumsal olgularý inceleyen çalýþmalarýyla tanýnan Fransýz Sosyolog Emile Durkheim, anomiyi Ýntihar kitabýnda ayrýntýlý olarak tanýmlamýþtýr.
Durkheim’e göre anomi ekonomik çalkantýlarýn yoðun olduðu, üretim biçimlerinin hýzla deðiþip üretim iliþkilerinin buna uyum saðlamada güçlük çektiði, bireyin kültürel uyumunu zorlaþtýran hýzlý teknolojik ve sosyal deðiþimlerin olduðu, kolektif bilincin bireyci bilince evrildiði, adalet duygusunun zayýflayýp, gelecek belirsizliðinin iyice artýp umutsuzluðu beslediði koþullarda filizlenir.
Kendine ve topluma yabancýlaþan bireyin davranýþlarý ve yaptýklarý, iþin ahlaki deðerinden, diðer insanlar ve toplum için anlam ve yararýndan kopar, bencil bir amaca ulaþmanýn aracý haline gelir.
Anomik toplumlarda artan kargaþa, otoriter yönetime davetiye çýkarýr, kültürel boyutlardaki güç aralýðýný arttýrýr. Artan otoriterlik yalnýzlýðý, güvensizliði, deðersizliði derinleþtirir, bir süre sonra anomiyi besler hale gelir.
Kültürdeki toplulukçu boyut azalýr, bireyci boyut yerini geniþletir, bencillik artar, dayanýþma azalýr, toplum çözülür.
Dayanýþmacý, uyumlu, yardýmsever, þefkatli, çatýþmadan kaçýnma gibi diþil boyutlar yerine, rekabetçi, güç odaklý, baþarýnýn ve maddi kazanýmlarýn önemsendiði, kiþisel amaçlarýn ön plana çýktýðý eril boyutlar baskýn olur. Gerginlik artar, çatýþma her zaman kapý arkasýndadýr.
Belirsizliðe direnç boyutu azalýr. Kaygý tavan yapar. Depresyon fýrsatý kaçýrmaz. Yaratýcýlýk sisler arasýnda kaybolur, toplum dinamizmi yerle yeksan olur.
Bireyler önünü göremediðinden kültürel boyutta uzun dönemli eðilimler azalýr, kýsa dönemli eðilimler artar, toplum olduðu yerde sayar, geleceðe dönük planlar yapýlamaz, yeni koþullara uyum azalýr ve problemler çözülemediðinden refah ve huzur mumla aranýr.
Hoþgörü kültürel boyutu azalýr, toplum bireylerin özgürleþmesine, özerkliðini kazanmasýna, arzularýný tatmin etmesine ve hayattan zevk almasýna hoþ görüyle bakmaz. Toplum bireylerin kendilerini gerçekleþtirmelerinin ve mutluluklarýnýn önünde bir engeldir.
Anomi ve onun etkilediði kültürel boyutlar ekonomik, sosyal ve siyasal geliþmelerin sonucunda ortaya çýkmaktadýr.
Anomiden çýkmak, kültürel boyutlarý iyiye doðru geliþtirmek yine insana düþmektedir.
Tek baþýna baþa çýkamayacaðý bu durumlar için örgütlü mücadele gerektiði açýktýr; Tabiat odaklý, sömürüden azade bir ekonomi, adil bir gelir daðýlýmý, eðitimde fýrsat eþitliði, kendini gerçekleþtirme özgürlüðü, adalete güven duyulan bir ortam, geleceðe umutla bakýlan bir iklim, dayanýþmanýn boy attýðý…
Günler için…
