Dünya Ekonomik Forumu 2026 Raporu ýþýðýnda kýsa ve orta vadeli küresel riskler…
Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) Küresel Riskler Raporu 2026, iki kutuplu sistemin çöküþüyle geldiði sanýlan ve Medeniyetlerin Sonu’ olarak tanýmlanan kýsa süreli dönemin yerini "Küresel Rekabet Çaðý" olarak tanýmlanabilecek, nereye doðru evrileceði þimdilik meçhul kritik bir sürecin eþiðinde olduðumuzu vurguluyor. Çok taraflý iþbirliði mekanizmalarýnýn zayýfladýðý, korumacýlýðýn ve jeopolitik rekabetin yükseldiði bu dönemde ekonomik araçlar giderek stratejik silah haline geliyor. Rapora göre belirsizlik, küresel risklerin en belirgin özelliði haline gelmiþ durumda. 1.300'den fazla uzman ve liderin görüþlerine dayanan anket sonuçlarý, kýsa vadede Jeoekonomik gerilimlerin, uzun vadede ise çevresel felaketlerin ön planda olduðunu gösteriyor.
Küresel tablo ‘fýrtýnalý bir gelecek’ öngörüyor…
Raporun en çarpýcý bulgularýndan biri, katýlýmcýlarý geleceðe dair kuþatan karamsarlýk duygusu.
Ankete katýlan her iki kiþiden biri (yüzde 50’ si) önümüzdeki 2 yýlý ‘türbülanslarýn görüleceði dalgalý veya fýrtýnalý’ olarak öngörürken, bu oran 10 yýla yayýlan perspektifte %57'ye yükseliyor...
Sakin bir dönemden geçeceðimizi bekleyenlerin oraný ise yüzde 1’ den ibaret… Uzmanlarýn yüzde 68'i ise önümüzdeki 10 yýlda çok kutuplu veya parçalanmýþ bir dünya düzeni öngörüyor…
Küresel lider ve uzmanlarýn kahir çoðunluðu kurallara dayalý uluslararasý düzenin yýkýlmaya yüz tuttuðunu bunun yerini bölgesel güçlerin hâkim olduðu bir rekabet ortamý alacaðý görüþünde hem fikir…
Bu karamsar tablo, iþbirliðinin yerini konfrontasyonun (çatýþma, rekabet) almasýyla açýklanabiliyor...
Güven erozyonu, þeffaflýk kaybý ve hukuk devletinin zayýflamasýnýn uluslararasý iliþkileri, ticareti ve yatýrýmlarý tehdit etmesi ortadan kalkmak þöyle dursun daha da hýzlanacak…
Kýsa Vadeli Riskler (2026 ve 2026-2028): Jeoekonomik Çatýþmalarýn artmasýyla derinleþecek…
1300 katýlýmcýnýn katýldýðý ankette 2026 yýlý için en olasý küresel krizi tetikleyecek risk olarak jeoekonomik çatýþma 2025’e göre 2 puan artýþla yüzde 18’e yükseliyor ve birinci sýrada yer alýyor...
Üstelik bu risk, 2 yýllýk görünümde de 8 sýra birden sýçrayarak yine tüm riskler arasýnda listenin tepesine üstelik açýk ara yerleþti…
Jeoekonomik çatýþma; devletlerin ekonomik araçlarý (yaptýrýmlar, gümrük tarifeleri, yatýrým kontrolleri, ihracat kýsýtlamalarý, sübvansiyonlar, sermaye akýþlarý sýnýrlamalarý) jeopolitik amaçlarla "silah" olarak kullanmasý anlamýna geliyor. Burada amaç, Trump’ ýn ABD Baþkanlýk koltuðuna oturmasýyla iyice su yüzüne çýkan ve gittikçe hýzlanan politik çizgiden anlaþýlacaðý üzere; rakip ülkeleri kýsýtlamak, kendi kendine yeterliliði artýrmak ve etki alanlarýný korumak hatta Güney Amerika ülkelerine yönelik müdahalelerde görüleceði üzere geniþletmek…
Son bir yýlda tanýk olduðumuz gümrük savaþlarýndan da görüleceði gibi; ticaret engelleri ve korumacýlýk tarifeler; küresel ticareti daraltýyor, iþletme maliyetlerini artýrýyor.
Sanayi çaðýndan farklý olarak günümüzde Stratejik sektörler ve bu sektörlere dayalý öncelikler de deðiþmiþ bulunuyor: Yapay zekâ, yarý iletken çipler, biyoteknoloji, kuantum teknolojileri ve nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrolleri mal akýþýný kesiyor, bilgi paylaþýmlarýný engelliyor…
Tedarik zincirinde aksamalar ve kopukluklar sistemli kýrýlganlýðý arttýrýyor; lojistik avantajý bugüne kadar fýrsata çeviren ihracat odaklý ekonomiler (örneðin Singapur, Hollanda, Malezya) bu riski ulusal tehdit olarak görüyor.
Fiziksel altyapý tehditleri: Denizaltý kablolarý, uydu aðlarý, enerji boru hatlarý ve limanlar siber/fiziksel saldýrýlara açýk (Karadeniz’ de Ukrayna-Rusya çatýþmasýnýn yarattýðý kaos); su yollarýndaki engeller (örneðin Panama Kanalý kuraklýðý) küresel lojistiði kalýcý deðiþtiriyor.
Kaynak stoklamasý ve fiyat patlamalarý ise enerji, gýda, kritik mineral stoklanmasýna yol açýyor; bu durum küresel piyasalarda fiyat artýþlarýný tetikliyor.
Batý-Doðu bloklaþmasýyla ortaya çýkan küresel ayrýþma maliyetleri yükseltiyor, tarafsýz ülkeleri zor durumda býrakýyor. Aþýrý hava olaylarýyla tetiklenen iklim deðiþikliði gerilimlerle birleþince darboðazlar derinleþiyor.
Bu risk, küresel anlamda domino etkisi yaratarak zincirleme anlamda tüm ülkeleri sarsýyor…
Ekonomik durgunluk, enflasyon, borç krizi (2025 sonu itibariyle küresel borç 251 trilyon dolarý buluyor ve bu tüm dünya ülkelerinin yarattýðý GSYÝH toplamýnýn yüzde 235'i anlamýna geliyor) varlýk balonu patlamasý ve toplumsal kutuplaþma gibi diðer tehditleri besliyor.
Dünya Ekonomik Forumu (WEF) 2026 Global Risk raporunda en üstte yer alan risk Jeoekonomik çatýþma riski yanýnda önümüzdeki dönemde yapay zeka etkisiyle daha sýk tanýk olacaðýmýz ‘Yanlýþ bilgi ve dezenformasyon’ korkusu da önemli yer tutuyor…
Kýsa vadeli riskler arasýnda küresel durgunluk ve enflasyon en hýzlý yükselen kategori olarak yer alýrken 2036’ ya kadar yayýlan 10 yýllýk zaman diliminde Uzun Vadeli Riskler arasýnda çevresel tehditler ve bunun yansýmasý olarak görülecek aþýrý hava olaylarý birinci sýrada yer alýyor…
Bunu biyolojik çeþitlilik kaybý ve ekosistem çöküþü (2. sýra) ve Dünya sistemlerinde kritik deðiþimler (3. sýra) izliyor…
Yapay zekanýn olumsuz sonuçlarý 1-2 yýllýk kýsa vadede 30. Luk gibi hayli düþük sýradayken 10 yýlý kapsayan uzun vadede 5. sýraya sýçrýyor ve en büyük yükseliþ olarak ortaya çýkýyor…
Toplumsal sözleþmeyi zayýflatan ve diðer tehditleri körükleyen küresel eþitsizlik ve gelir daðýlýmýndaki adaletsizlik uzun vadede dünyanýn baþýný aðrýtacak en ciddi sorun ve risk olarak duruyor…
Rapor tüm karamsar tabloya karþýn, artan kutuplaþma ve ekonomik milliyetçiliðe karþý yeni dayanýklýlýk mekanizmalarý geliþtirmenin geleceði kurtaracak en ciddi adýmlar olduðu görüþüyle umutlu bir pencere açmaya çalýþýyor…
Bunun yolu ise Dünya Ekonomik Forumu gibi oluþumlara, bir avuç azgýnýn semirmesine yol açan besleyen muktedirlere karþý dünya halklarýnýn ortaya koyacaðý ortak tavýr, geliþtireceði evrensel nitelikte yeni mücadele yöntemi…
