BÝRÝ BÝZÝ GÖZETLÝYOR
Yazýnýn baþlýðý size tanýdýk gelmiþtir. Bir dönem batýlý televizyonlarda en çok izlenen programdý. Ülkemiz televizyonlarýnda da iki yer bulmasý uzun zaman almadý.
Bir eve toplanan insanlarýn 24 saatlik yaþantýsý televizyon izleyicilerinin önüne sürülüyor ve seyircinin oylarý ile gün be gün azaltýlýp sonunda kalanlara çeþitli ödüller veriliyordu.
Bu olayda iki taraftan söz etmek mümkündür. Bir yanda kendi yaþamýný gözler önüne seren, kendini ‘röntgenleten’ gönüllüler varken diðer yanda bunlarý büyük bir hevesle ‘röntgenleyen’ meraklý izleyiciler… Xx Ýnsanlarýn gözetlemek ve gözetlenmek konusundaki bu hevesleri, teknolojinin geliþimiyle her anýnýn gözetlenip, kayýt altýna alýnmasýný kolaylaþtýrdý.
Çeþitli sosyal medya platformlarýnda insanlarýn büyük bir hevesle en mahrem bilgilerini, görüntülerini paylaþmasý, canlý yayýnlarla etkinliklerini dünyaya açmasý, diðer insanlarýn da bunu iþtahla gözlemesi, gözetlemesi ve bunu gönüllü olarak yapmasý; denetimi ve kaydý büyük ölçüde insanlarýn kendisine yaptýrmýþ oluyor.
Uzaya atýlan yüzlerce uydunun dünyanýn her tarafýný ‘röntgenlemek’ için kullanýlmasý…
Yollara, kentlere, kasabalara handiyse köylere konan ve gelip geçen herkesi gözetleyen ve 24 saat kayýt yapan MOBESE kameralarý…
Kamu ve özel kuruluþlarda, mini minnacýk iþyerlerinde bile mutat hale gelen ‘güvenlik’ kameralarý…
Ýnsanlarýn yaþadýklarý sitelerde, apartmanlarda hatta evlerinde kurduklarý ‘güvenlik’ kameralarý… Artýk televizyon programýný çok aþýp dünyayý ‘Biri Bizi Gözetliyor’ mekanýna çevirdi.
‘Güvenlik’ kameralarý ile yaþamýn her alaný ve aný 24 saat ‘röntgenleniyor’ ve kayýt altýna alýnýyorsa bunda insanýn gönüllüðü önemli rol oynadýðý bilinen bir gerçek.
‘Güvenlik’ görünür bahane olsa da baþka saikler de var gibi geliyor bana bu gönüllülükte…
Ýnsanýn kendini baþkasýnda tanýmasýnýn yaný sýra sosyal onay gereksinimi bunlardan biri olabilir mesela.
Buna insanýn kendini ve etrafýný kontrol ihtiyacýný da ekleyebiliriz.
Ve iþin korkuncu; bu insani ihtiyaçlarý keþfeden her türlü otorite, gönüllü kontrolün ve onun kolaylaþtýrdýðý biatýn yollarýný bulmuþ oluyor…
Son yýllarda geliþen yapay zekanýn getirdiði teknolojik imkanlarla da Orwell’in 1984’ü, insanlarýn bu gönüllü desteðinin kolaylaþtýrýcýlýðýyla kehanet olmaktan çýkýp gerçekleþmeye hýzla yaklaþýyor…
