Ýhracatýmýzýn Seyir Defteri… Ýhracat Þampiyonlarý ve “Havanda Su Döven” Türkiye…
En çok ihracat yapan þirketlerin listesini yayýnlayýp, buradan kendilerine övünç payeleri çýkarmaya çalýþanlara durumu tane tane anlatmaya çalýþayým: Türkiye, makro anlamda yapýsal deðiþim ve dönüþümü saðlayamadýðý için, ithalata dayalý klasik ürün ihracatýyla aslýnda olduðu yerde sayýyor...
En yüksek ihracatý yapan sektörlerimize bakýn; teknoloji ve sanayi bir yana, tarýmsal ürünlerde bile ithal girdi oranlarý hayli yüksek.
Son 3 yýlýn ihracat verileri ve deðiþim oranlarý, ülkenin ekonomi yönetiminde nasýl havanda su dövdüðünü yeterince özetliyor:
2023’te 255,6 milyar dolar olan toplam ihracatýmýz, 2024’te 261,8 milyar dolara, 2025’te ise 273,2 milyar dolara yükselmiþ.
Ancak 2026’nýn ilk çeyreðinin sonunda yýllýk bazda 271,2 milyar dolara gerilemiþ. Yani, 2024 sonundan itibaren ihracatýmýz kümülatif olarak sadece %6 civarýnda bir artýþ gösterebilmiþ...
Peki; 1950'de asker gönderip kurtarmaya gittiðimiz Güney Kore ve 1970'te taþ üstünde taþ kalmamýþ olan Vietnam, önce eðitimle kalifiye iþ gücü yaratarak ve bu güce dayalý teknoloji aðýrlýklý üretimle nereden nereye geldi?
Geçmiþ veriler çok daha çarpýcý uçurumlarý anlatýyor ama biz bu iki ülkenin son on yýllýk performansýna bakalým:
Vietnam: 2015 yýlýnda ucuz iþ gücüne dayalý ayakkabý ve tekstil gibi yoðun emek ürünlerinden oluþan 162 milyar dolarlýk bir ihracat yapýyordu.
Bugün ise yýllýk 475 milyar dolarlýk devasa bir ihracat hacmine ulaþtý. Üstelik bu ihracatýn lokomotifi artýk don gömlek dikmek gibi yüklerin yerini yüksek teknoloji ve çip ihracatýna býraktý.
Vietnam, on yýlda ihracatýný yaklaþýk 3 katýna (2,92 kat) çýkarmayý baþardý.
Ayný dönemde Türkiye ise yapýsal dönüþümü ýskaladýðý için, 2015'te 144 milyar dolar olan ihracatýný ancak 1,9 kat artýþla 273 milyar dolara taþýyabildi.
Türkiye eðer "yükte aðýr, pahada hafif" ürün ihracatý sarmalýný tersine çevirebilseydi; bugün ihracatýn itici gücüyle orta gelir tuzaðýndan çýkmýþ, refaha koþan bir ülke görünümüne kavuþabilirdi.
Güney Kore: Sanayi ürünleri ihracatýyla dünya liginde yer kapmaya çalýþýrken, 1998 Asya Krizi ile sendeleyerek uçurumun eþiðine gelmiþti. Sonrasýnda hýzla toparlandý; önce akýllý telefonlar ve çipler, þimdi de yapay zekâ destekli ürünlerle kaybettiði ivmeyi yeniden kazandý.
2023'te küresel tedarik zincirindeki bozulma nedeniyle hafif bir duraksama yaþasa da, Güney Kore 2024, 2025 ve 2026'nýn ilk yarýsýnda ihracatta yeniden çift haneli büyümeler yakaladý. 2015'te 526 milyar dolarlýk ihracat yapan Güney Kore, 2025 sonu itibarýyla 715 milyar dolarlýk bir seviyeye ulaþtý.
Türkiye açýsýndan asýl dramatik ve sarsýcý geliþmeye burada dikkat çekmekte yarar var:
2015'te Güney Kore, toplam ihracatý içinde %27 olan yüksek teknoloji payýný bugün %35'e çýkardý. Vietnam ise yüksek teknolojinin ihracattaki payýný %28'den %42'ye fýrlattý!
Peki, Türkiye bu on yýlda ne yaptý?
Yüksek teknolojinin ihracattaki payý %3,1’den ancak %3,8 - %4 arasý bir yere gelebildi. Bu nispi artýþýn da neredeyse tamamen büyük devlet teþvikleri verilen savunma sanayisi (ÝHA, SÝHA vb.) kaynaklý olduðunu belirtmek gerekiyor. Geleneksel sivil sanayide ise teknolojik dönüþüm neredeyse sýfýr.
NATO zirveleri, mutlak butlan tartýþmalarý ve saraydaki taht kavgalarýyla enerjisini boþ yere tüketen bir ülkenin genel tablosunu, bugün de madalyonun diðer yüzünden yansýtmaya çalýþtým...
Üzgünüm Leyla...
Abdullah Ayan, 1 Temmuz 2026
*ülkelerin ihracat seyri (milyar dolar, parantez içindeki rakamlar genel ihracatta ileri teknoloji ihracat oraný
Ülke 2010 2015 2025
Türkiye 114 (1,8) 144 (2,2) 273 (3,2)
Vietnam 72 (11,2) 162 (28,5) 475 (42,1)
G. Kore 466 (29,8) 526 (24,8) 725 (31
