ABD’ nin Ortadoðu dengelerini Irak petrolünün yeni güzergahlarý üzerinden deðiþtirme hamlesi…
Irak Baþbakaný Ali el-Zeydi’ nin Washington ziyareti ve ABD Baþkaný Donald Trump ile gerçekleþen kritik temasý, Orta Doðu’nun jeopolitik ve ekonomik haritasýnda yeni bir dönemin baþlangýcý gibi duruyor..
Baþbakan el-Zeydi’ nin gezisi kapsamýnda Amerikan enerji devleriyle imzalanan ve 61 milyar dolara varan yeni anlaþmalar, yalnýzca Irak ekonomisinin rehabilitasyonunu deðil, ayný zamanda bölgedeki askeri güce dayalý dengelerin yerini ekonomik koridorlar ve altyapý yatýrýmlarýnýn alacaðý yeni bir ABD stratejisini simgelemekte…
ABD’nin bölge politikasýnda son dönemde gözlemlenen doktrin deðiþimi, ABD’nin Türkiye Büyükelçisi olmasý yanýnda Trump’ ýn Irak-Suriye Özel Temsilcisi olarak görevlendirdiði Tom Barrack’ ýn sýkça dile getirdiði ifadelerle çok daha net anlaþýlýr.
Ýkinci Dünya Savaþý sonrasý þekillenen askeri üsler, doðrudan müdahaleler ve istihbarat operasyonlarýna dayalý çatýþmalarla temellenen geleneksel strateji; yerini enerji hatlarý, demiryollarý, altyapý projeleri ve özel sektör odaklý bir modele, ticaretin omurgasýný oluþturan tedarik zincirlerinin güvenliðini öne çýkaran yeni paradigmaya býrakmakta..
Dünden farklý olarak 1 trilyon dolar piyasa deðerine sahip Amerikan enerji ve altyapý devleri, son diplomasinin ve jeopolitiðin öncüleri yeni aktörler olarak sahaya inmeye hazýrlanýyor…
Son olarak ABD-Ýsrail ittifakýnýn Ýran’ a saldýrmasý sonucu önemi tartýþýlmaz biçimde perçinlenen Hürmüz Boðazýný uzun vadede devre dýþý býrakacak planlar burada önem kazanýyor…
Irak, Suriye ve Lübnan ile Ürdün bu plan çerçevesinde ABD’ nin yeni stratejik öneme haiz ülkeleri olarak öne çýkacak…
Akdeniz limanlarý üzerinden petrolün dünyaya ulaþtýrýlmasý Türkiye ve Suriye’ nin önemi tartýþýlmaz…
Bu kadar da deðil, Körfez hattýný kapsayan yeni baðlantý aðlarýyla, küresel enerji arzý açýsýndan kýrýlgan bir nokta olan Hürmüz Boðazý’nýn stratejik önemi kýsa sürede asgariye indirilmek istenmekte…
Projeler hayata geçtiðinde Ýran’ý izole etmekle kalmayacak ayný zamanda Rusya’nýn enerjiden beslenen gelir kaynaklarýný baskýlama ve Çin’in enerji tedarik güvenliðini kýrýlgan bir zemine çekmeyi hedefleyen büyük oyun planý adým adým yürütülüyor…
Her gün þiddetlenen savaþ ve Ýran’ýn elindeki önemli koz olarak boðazý kapatma yönündeki adýmlarý, küresel enerji ithalatçýsý ülkelerini alternatif rotalara yöneltmesi kaçýnýlmazdý.
Bu doðrultuda Washington; tek bir güzergâha baðýmlý kalmak yerine birbirini tamamlayan çoklu hatlar oluþturmayý amaçlarken, özellikle Irak petrolünden en büyük payý alacak emperyal güç olarak bir taþla hayli fazla kuþ vurmayý amaçlýyor…
1952’de inþa edilen Irak-Suriye (Kerkük-Baniyas) Petrol Boru Hattý 5 -8 milyar dolar arasý olmasý beklenen yatýrýmlarla ilk etapta 700 bin, uzun vadede günlük 2 milyon varil petrolü Akdeniz üzerinden küresel piyasalara ulaþtýracak…
Suriye’ deki rejim deðiþikliði ardýndan yüksek maliyetine karþýn zorunlu olarak karayolu üzerinden bini aþkýn tankerle (ýrak El-Velid -Suriye tarafýnda El-Tenef) sýnýr kapýlarý üzerinden Baniyas limanýna günlük yaklaþýk 150-200 bin varil petrol sevkiyatý yapýldýðý düþünüldüðünde Boru Hattýnýn önemi ve aciliyeti daha iyi anlaþýlýr… (Bir tanker genelde 30 bin litreye tekabül eden 136 varil petrol taþýyor)
Washington’daki iþ zirvesinde imzalanan niyet beyaný ve Mutabakat Zaptý uyarýnca projenin liderliðini ABD enerji devi Chevron’ un üstlenmesi yanýnda finansman ayaðýnda TI Capital (Ziad Ghandour*) ve Katar merkezli UCC Holdings konsorsiyumda yer almalarý yatýrýmýn ne kadar ciddiye alýndýðýný göstermesi bakýmýndan önemli bir geliþme…
Bugüne kadar düþe kalka faaliyetini sürdüren, itibaren de yenilenen anlaþmayla daha etkin biçimde petrol sevkiyatýnýn yapýlacaðý Kerkük-Ceyhan boru hattýna gelince…
Günlük 250 bin varil petrol sevkiyatý gerçekleþtirilen boru hattýnda kapasitenin, 27 Temmuz 2026'da süresi dolacak olan 53 yýllýk ana anlaþmanýn ara formülle ve þimdilik bir yýl uzatýlmasý sonucu kademeli olarak günlük 750 bin varile çýkarýlmasý hedefine ulaþýlmasý konusunda iki ülke uzlaþmýþ görünüyor…
Bunun için, bakým, onarým çalýþmalarý kýsa zamanda tamamlanacak ve sevkiyat baþlayacak…
Suriye ve Irak’ ta ABD’ nin desteklediði rejimlerin yarattýðý yeni iklim sayesinde kýsa zamanda devreye geçecek ve ilk etapta günlük 2 milyon varil kapasiteye çýkarýlabilecek iki boru hattý dýþýnda, Hürmüz’ü bypass edecek olmasý nedeniyle stratejik öneme sahip; Irak-Akabe Boru hattýnýn Kýzýldeniz kýyýsýndaki Akabe limanýna kadar uzatýlmasý planýnýn da masada olduðu görülüyor…
Irak’ ýn günlük petrol üretim ve neredeyse tamamýihraç kapasitesi 5-5,5 milyon varil…
ABD ile imzalanan yeni enerji anlaþmalarý ve altyapý yatýrýmlarýyla önümüzdeki 3 yýl içinde toplam üretim kapasitesinin günlük 7 milyon varile çýkarýlmasý hedefleniyor…
Irak ürettiði petrolün yaklaþýk %75-80’ ini ihraç ediyor ve bu petrol ihracatý devlet gelirlerinin %90’ýndan fazlasýný oluþturuyor…
Bu gelirle 10 milyondan fazla kamu çalýþanýnýn maaþýný buradan karþýlayan Irak için bu hatlar, Basra limanlarýna ve Hürmüz’e olan hayati baðýmlýlýðý kýracaðý gibi, maaþ ödemekte zorlanan Hükümetlere hayat öpücüðü olacak…
ABD’ nin büyük desteðini alan ve Trump ’ýn Beyaz Saray’ da aðýrladýðý yeni Irak Baþbakaný Ali el-Zeydi yönetimi, ülkenin komþu Ýran’a olan doðalgaz baðýmlýlýðýný da sonlandýracak hamleleri ABD’ li yeni ortaklarla aþmayý planlýyor.
Nitekim, El-Zeydi’nin "2028 sonrasýnda Ýran’dan gaz alýnmamasý" yönünde dillendirdiði ve Trump yönetiminin desteklediði yeni hedefin , ABD þirketlerinin Irak pazarýna dönüþünü hýzlandýracaðý görülüyor…
Chevron’ un Batý Kurna-2 ve Nasýriye sahalarýna olan ilgisi, HKN Energy ve Dana Gas gibi devlerin bölgedeki varlýðý, Irak’ýn ham petrolünü Hürmüz’e ihtiyaç duymadan Akdeniz üzerinden küresel pazarlara sunma vizyonunu pekiþtirmekle kalmýyor, elektrik üretimi büyük çapta Ýran doðalgazýna mahkum ülkeyi yeni alternatiflere zorluyor…
Irak ve Suriye üzerinden Akdeniz’e ulaþacak her varil petrolün, Tahran’ýn bölgesel baský gücünü ve Hürmüz Boðazý’ný bir koz olarak kullanma kapasitesini zayýflatacaðý açýk…
Kerkük-Baniyas hattý ve baðlantýlý altyapý projeleri baþarýyla hayata geçirilebilirse, milis güçler ve kaçakçýlýk hatlarýndan beslenen kesimlerin aðýrlýkta olduðu eski Orta Doðu’nun yerini; enerji, ticaret ve ortak ekonomik çýkarlarla birbirine baðlanan yeni bir Orta Doðu alacaðý tartýþýlmaz gerçek…
Sorun; mevcut statüko ile ayakta duran ve ülke zenginliklerinden beslenen küçük ama güçlü zümrenin böylesi bir deðiþim ve dönüþüm dalgasýna nasýl tepki vereceði sorusunun yanýtýna baðlý….
* Ziad Ghandour, Lübnan’ ýn önde gelen kurucu ailelerinden Ghandour’ larýn yeni kuþaðýný temsil eden ve Kaliforniya merkezli T1 Capital þirketinin sahibi…
Ghandour’ lar genç Mersin’ in kuruluþundan varlýk vergisi dönemine kadar taþýmacýlýk ve ticarette aðýrlýðý olan bir aile…
