Küresel Gelir Adaletsizliði Sosyal Patlamayý Körüklerken...
Trilyonlara boðulan zümre ve Denizlerde yitip giden insanlýk…
Dünyadaki tüm çatýþmalarýn, bölgesel savaþlarýn ve kitlesel insani krizlerin temelinde tek bir ana omurga yatýyor: Küresel, bölgesel ve yerel ölçekte derinleþen gelir adaletsizliði.
Emperyalizm biçim deðiþtirdi. Sýnýrlarý çizen ulus devletlerin yerini, sýnýr tanýmayan bir avuç dev þirket ve bu þirketleri yöneten isimler aldý. Bu yeni düzenin efendileri, mevcut küresel pastadan her gün daha büyük bir dilim kapmakla meþgulken, faturayý milyarlarca insan ödüyor.
Sermayenin ve zenginliðin tekelde toplanmasý, geliþmiþ batý toplumlarýndan otoriter monarþilere ve yükselen doðu ekonomilerine kadar her yerde ayný tabloyu sunuyor:
ABD’de Tekelleþen Servet iyi bir örnek:
Elon Musk (SpaceX, X, Tesla), Jeff Bezos (Amazon) ve Mark Zuckerberg’in (Meta) 2012 yýlýnda toplam serveti yaklaþýk 40 milyar dolar düzeyindeyken, bugün bu rakam 1,2 trilyon dolara fýrlamakla kalmamýþ, her gün servetlerine servet katmayý sürdürüyorlar…
Zenginlik görünürde ülkenin yýllýk GSMH’ larýna da yansýmýþ durumda.
2012’ de 16,2 trilyon dolar olan ABD GSMH’ sý 2025 sonu itibariyle ikiye katlanarak 32 trilyon dolara ulaþmýþ bulunuyor…
Peki, bu zenginleþme topluma nasýl yansýyor?
Yanýtý yine resmi verilerden almak mümkün…
ABD’deki federal minimum saatlik ücret 2012’de de 7,5 dolardý, bugün de ortalama 7,5 dolar.
Liberal ABD böyle de ideolojik açýdan tam ters kutupta yer alan Komünist Çin farklý mý?
Kendini "komünist" olarak tanýmlayan Çin’de en zengin ilk 5 ismin toplam serveti 300 milyar dolarý bulurken, Toplam GSMH’ si 21 trilyon dolarý aþan ülkedeki dolar milyarderlerinin toplam birikimi 2 trilyon dolara yaklaþýyor. Ýþte Çin’ in dolar milyarderleri ve yaptýklarý iþler:
-Zhang Yiming (69,3 Milyar dolar) Þirketi: ByteDance (TikTok ve Douyin'in çatý þirketi)
-Zhong Shanshan (65 Milyar dolar) Þirketi: Nongfu Spring (Ambalajlý su ve içecek devi) ve Biyoteknoloji alanýnda faaliyet gösteren Wantai Biological þirketi
-Ma Huateng (Pony Ma) (50 Milyar dolar) Þirketi: Tencent (WeChat, WeChat Pay ve dijital oyunlar)
-Zeng Yuqun veya He Xiangjian (46 Milyar dolar) CATL (Dünyanýn en büyük elektrikli araç batarya üreticisi)
-William Ding (Ding Lei) (45 Milyar dolar) Þirketi: NetEase (Çin'in en büyük çevrim içi oyun ve internet servis saðlayýcýsý)
-He Xiangjian, (38 milyar dolar) þirketi Midea (Küresel iklimlendirme devi),
(Dikkat edilirse, bir dönem 50 milyar dolarlýk servetiyle Çin’ in en zengin ismi Alibaba kurucusu Jack Ma ve benzeri pek çok dolar milyarderi Çin yönetiminin hýþmý nedeniyle bugünkü sýralamada yer almamasý dikkat çekici)
**
Dünyanýn en büyük nüfusuna sahip Hindistan’da da durum farklý deðil…
142 milyon insanýn doðrudan açlýkla boðuþtuðu, 520 milyon insanýn yetersiz beslendiði ve çocuklarýn üçte birinin bodurlukla karþý karþýya kaldýðý Hindistan’da günlük taban ücret 2 dolar civarýnda. Ancak ülkenin en zengin 10 isminin kiþisel serveti 370 milyar dolara ulaþýyor.
**
Suudi Arabistan ve kapý komþusu Yemen örneðinde görüleceði gibi Ortadoðu'daki servet uçurumu, bu adaletsizliðin en somut ve trajik tablolarýndan biri…
Kral Salman, Veliaht Prens Muhammed bin Salman ve aile efradýnýn yer aldýðý Hanedanlýðýn doðrudan serveti 120 milyar dolar; 7 bin kiþilik geniþ hanedanýn serveti ise 600 milyar dolarý buluyor.
Aramco hisseleri, Newcastle United, Lucid ve teknoloji yatýrýmlarý eklendiðinde aile kontrolündeki güç 2 trilyon dolarlýk devasa bir boyuta ulaþýyor. Suudi Arabistan’da kiþi baþý yýllýk gelir de dünyanýn orta üstü grubuna denk gelen 40 bin dolar gibi iyi seviyelerde
Sýnýr komþusu Yemen’de ise yýllardýr dünyaya aç annelerin emziremediði bebeklerin erimesi görüntüleriyle yansýyan trajedi yaþanýyor…
Dolar trilyoneri bir avuç zenginin keyif çattýðý Suudi ailesinin hemen yaný baþýndaki 35 milyon nüfuslu Yemen’de kiþi baþý yýllýk gelir 600 dolar seviyesinde; yani insanlar günde 2 dolarla hayata tutunmaya çalýþýyor.
Yemen'de 2,2 milyon çocuk aç annelerinin memesinden akacak birkaç damla süte eriþemediði için can çekiþiyor. Nüfusun yarýsýndan fazlasýný oluþturan 18 milyon insan akut yetersiz beslenmeyle karþý karþýya.
Ve zaten yetersiz kalan küresel fonlarýn kesilmesi sonucu acil gýda yardýmý ulaþtýrmaya çalýþan WFP, FAO ve UNICEF gibi küresel yardým kuruluþlarý çaresiz kalýrken, ülkede aðýr bir kýtlýk dönemi yaþanýyor.
**
Gelir adaletsizliðinin yarattýðý bu basýnca toplumlarýn ve çaresiz kitlelerin tepkisi artýk doðrudan sistemin kendisini tehdit eden tektonik hareketlere dönüþüyor.
O hareketlerin en fazla ilgi çekeni, son 10-15 günde gittikçe büyüyen ve Baþkan Modi hükümetini sarsmaya baþlayan Hindistan'daki Hamamböceði Hareketi…
Hindistan’da fýrsat eþitliðini yok eden ve adaletsiz eðitim sistemini protesto eden öðrencilerin baþlattýðý "Hamamböceði Hareketi", sadece bir haftada sosyal medyada 25 milyon takipçiye ulaþtý. Yükselen protestolar sonucu istifa etmek zorunda kalan Eðitim Bakaný’ nýn ‘Hamamböcekleri’ olarak tanýmlamasý ardýndan o tanýmý kendilerine sembol olarak seçen milyonlarca gencin kendilerini "hamamböceði" gibi ezen sisteme baþkaldýrýsý, dipte biriken küresel öfkenin ve gelir adaletsizliðine karþý geliþen toplumsal patlamanýn ilk sinyallerinden biri.
**
Bir baþka örnek bu makale kaleme alýnýrken medyaya yansýyan Fas’ tan Ýspanya’ ya baðlý özerk Ceuta ve Melilla bölgesine ulaþmaya çalýþan göçmen seli…
On binlerce insan ölümü göze alarak, Afrika ile Avrupa’nýn tek kara sýnýrý olan Ýspanya’nýn Fas yakýnýndaki özerk kentlerine akmaya baþlamasý, küresel adaletsizliðin kaçýnýlmaz bir baþka tablosunu gözler önüne serdi.
Ýspanya'nýn 500 bin belgesiz göçmene yasal statü saðlama kararý üzerine umuda koþan binlerce göçmen denize atlarken sadece 30 Temmuz günü, 3 bin Faslý göçmen yüzerek Ýspanyol topraklarýna geçmeye çalýþtý; bu çaba sýrasýnda 19 insan boðularak yaþamýný yitirdi.
Halen on binlerce Fas ve Sahra’ dan gelen insan umutlu yolculuða çýkmak için sýnýrý zorluyor…
Aniden patlayan göçmen akýný sonucu Ýspanya bölgeye askeri birliklerini sevk ederken, Ýtalya Baþbakaný Ýspanya’nýn göçü engellememesi halinde Schengen uygulamasýný askýya alacaklarýný ilan etti.
Geliþmeler, küresel gelir adaletsizliðinin tüm dünyayý içinden çýkýlamaz bir kaosa sürüklediðini ve ortaya çýkan zenginlik sayýlarý binlerle ifade edilen bir zümreye ait þirketlerin ve hanedanlarýn trilyon dolarlýk servetleriyle günde 2 dolara mahkûm hayata tutunmaya çalýþan, denizlerde boðulmayý göze alan milyarlarca insan...
Ne çekilen duvarlar, ne gönderilen askeri birlikler ne de Schengen tehditleri bu insan selini durdurabilir…
Kitlesel göçlerin ve toplumsal cinnetin kaynaðý olan bu derin gelir adaletsizliði çözülmediði sürece; sistem kendi yarattýðý adaletsizliðin yýkýntýlarý altýnda kalmaya mahkûmdur.
Ýnsanlýk bu krizi ya aþýp refaha erecek ya da homosaphien öncesindeki türler gibi kaybolup gidecektir…
