Yapay Zekâ; Þiþeden Çýkan Cin ve Demokrasileri Tehdit Eden Dijital Tiranlýk…
ABD’ nin Ýran’ a saldýrýsýyla baþlayan ve küresel petrol kriziyle bambaþka bir evreye geçen Dünya son günlerde oldukça karmaþýk bir o kadar da insanlýðýn geleceðini yaþamsal anlamda etkileyecek bir tartýþmayý izlemeye çalýþýyor…
Konu Yapay zekâ ve bu alandaki inanýlmaz boyutlara varan hýzlý geliþim…
Süreç bir yanýyla insanlýk tarihinin en büyük dönüþümlerinden birini beraberinde getirirken, diðer yüzüyle devasa varoluþsal ve sosyo-politik riskleri de gündeme taþýyor. “Yapay Zekanýn Vaftiz Babasý” kabul edilen ve Derin öðrenmenin öncülerinden, 2024 Nobel Fizik Ödülü sahibi olan Geoffrey Hinton 2023’te beklenmedik biçimde Google’dan ayrýlmaya karar verdi ve ardýndan riskler hakkýnda özgür biçimde konuþmaya baþladý.
Hinton’ a göre yapay zekânýn kontrolü ele geçirme ve insanlýðý yok etme riski eðer gerekli düzenlemeler hýzla hayata geçirilmezse yüzde 50 olabilecek; bu nedenle geliþtirmenin yavaþlatýlmasý veya durdurulmasý gerekiyor…
:Sadece Hinton deðil, Turing Ödülü sahibi, dünyanýn en çok atýf alan bilgisayar bilimcilerinden Yoshua Bengio’ da yapay zekanýn manipülasyon, siber saldýrý ve uzun vadeli planlama yeteneklerinin insan çýkarlarýna karþý kullanýlabileceði konusunda yetkilileri uyarýyor…
Geliþtirdiði YZ bugüne kadar en güvenli kabul edilen sistemlerin ne kadar da zayýf olduðunu ortaya çýkan Anthropic þirketinin önemli araþtýrmacýsý Jacob Coxon istifa ettikten sonra geliþtirdikleri yapay zekânýn yalnýzca bir araç deðil, insan kontrolünden çýkabilecek özerk bir "teknolojik canavar" a dönüþtüðüne dikkat çekiyor…
Bu konuda görüþlerini açýklayan ikiyüzlüler de yok deðil…
Elon Musk gibi geçmiþte yapay zekâyý "nükleer silahlardan daha tehlikeli" ve "þeytaný çaðýrmak" olarak nitelendirirken, Trump’ ýn koltuða geçmesiyle sektöre dalýp milyarlarca dolarlýk yatýrýmlar yapmaya baþlayan birinin eleþtirilere sert tepkilerle karþý çýkmasý çýkarlarýn kaygýlarý yok etmesine iyi bir örnek…
YZ alanýnda trilyon dolarlýk yatýrýmlar yapan (NVidea bugün 5,5 trilyon piyasa deðerine ulaþmýþ bulunuyor) þirketler en azýndan frene basýp gelinen noktada soluklanma, durum deðerlendirmesi yapmayý önerirken, ABD baþkaný Trump’ ýn ‘durmak yok, yola devam’ görüþüyle, YZ þirket yönetici/patronlarýný arayýp tehdide varan ifadelerle durmamalarý yönünde uyarmasý sürecin nasýl kýrýlmalara gebe olduðunu göstermesi bakýmýndan dikkat çekici…
Sessiz ve derinden ilerleyen Çin ise ABD’ li þirketlerin yavaþlamasýný fýrsata çevirip, arayý kapatma hatta öne çýkma derdinde…
Gerekli düzenlemeler yapýlmaz ve bu haliyle kontrol altýna alýnmazsa Ýnsanlýðýn baþýna büyük çoraplar örmeye aday Yapay zekânýn kontrolden çýkmasý; istihdam, yargý baðýmsýzlýðý, seçim güvenliði ve eðitim sistemleri üzerinde geri dönülemez tahribatlar yaratacak gibi duruyor…
Google ve Facebook (Meta) gibi teknoloji devleri, kullanýcý verilerini iþleme ve gizlilik politikalarýnda "ya hepsi ya hiçbir þey" dayatmasýyla bugüne kadar ‘kendisini üretici sanan gerçekte tüketiciden öte görmediði bireyleri köþeye sýkýþtýrmakta, veri gizliliði talepleri, geçmiþ sohbetlerin tamamen silinmesi gibi cezalandýrýcý uygulamalar yýllar süren oyunu bambaþka bir safhaya taþýmakta…
Daha da önemlisi gittikçe gün yüzüne çýkan ve son olarak Almanya’ daki faþist AfD gibi partilere Elon Musk’ ýn maddi ve teknolojik katkýlarla destek veren modeldeki Sermaye ve Aþýrý Sað Ýttifaký…
Teknoloji oligarklarý ile siyasi oluþumlar arasýndaki stratejik baðlar gittikçe derinleþmekte, Kripto para milyarderlerinin ve teknoloji devlerinin aþýrýlýkçý siyasi partilere aktardýðý devasa finansal kaynaklar, toplumsal mühendisliði kolaylaþtýrýrken, zaten açmazda olan demokrasileri gittikçe zehirlemekte…
Görünmez Sansür yanýnda algoritmalara baðlanmýþ hukuk anlayýþý bugün pek çok çarpýcý örnekle birilerinin hoþlanmadýðý fikirleri ezme mekanizmalarýna dönüþmekte ifade edilen görüþler baðlamýndan koparýlarak algoritmalar tarafýndan aðýr yaptýrýmlara gerekçe gösterilebilmekte ve reva görülen cezai tedbirlere karþý bireylerin itiraz edebileceði hukuki hiç bir merci bulunmamakta…
Sosyal Medya platformlarýnýn nasýl otosansür mekanizmalarý kurduklarýna iliþkin kendi baþýmdan geçen çarpýcý iki olay yeterince fikir verecek diye düþünüyorum… Geçtiðimiz yýllarda 2. Dünya Savaþý ile ilgili bir analizde Hitler adý geçti diye beni cezalandýran platforma derdimi uzun yazýþmalara raðmen anlatamadým. Ýkinci vakayý geçen yýl yaþadým; Hamas örgütü içinde yer alan liderlerden birinin adýnýn geçtiði paylaþýmým sonrasý yine blokajla karþýlaþtým...
Oysa isim hakkýnda olumlu olumsuz hiçbir deðerlendirmede bulunmamýþ, ismin yönetime getirildiðine dair habere yer vermiþtim… Bugün gördüðümüz þudur:
Yapay zekâ ve Büyük Teknoloji þirketleri birleþerek hukuki denetimden uzak Devletler içinde özerk "gözetim devleti" statüsüne kavuþurken, Batý demokrasileri gelmekte olan hayati tehlikeyi görmezden gelmekte, þaþýlacak biçimde hatta aymazlýða varan yavaþ ve yetersiz tepkiler vermekte.
Tüm insanlýðý tehdit eden yaný ise ‘þiþeden çýkan cin’, artýk birinin onu serbest býrakmasýna ihtiyaç duymadan kendi kararlarýný alma noktasýna hýzla ilerliyor.
Tekellerin kýrýlmasý, katý gizlilik yasalarýnýn uygulanmasý ve yapay zekanýn küresel standartlarla denetim altýna alýnmasý, insanlýðýn geleceðini korumak adýna ertelenemez bir zorunluluk olarak duruyor…
Can alýcý soru ise þu:
Ýnsanlýk kendisini yok etmeye yaklaþan Frankenstein’ e karþý eli kolu baðlý süreci izlerken, önlem almasý gereken Demokrasi güçleri süreç karþýsýnda ne yapacak? Nefes kesen Amouk koþusunu kimler, nerede ve nasýl durduracak?
