YELKEN SPORU
Ayvalýk’ta oturanlar yüzünü iç denize çevirdiðinde sýklýkla bir kuðu gibi süzülen yelkenli tekneleri görürler. Bunlar Ayvalýk Yelken Kulübü’nün antrenman yapan sporcularýdýr. Seneler önce yelken kulübü yönetiminde yer alýp birçok çocuðu yelkenle buluþmasýna vesile olduðumdan bu manzarayla her karþýlaþtýðýmda heyecanlanýrým.
Neden heyecanlandýðýmý yazayým. Yelken, rüzgar enerjisinden yararlanarak su üzerindeki tekneleri, sallarý vb. yüzen nesneleri istenilen amaca uygun hareket ettirmek için kullanýlan bir nesnedir. Bu nesne dönemin imkanlarýna göre papirüs, keten, pamuktan imal edilmiþtir. Günümüzde sentetik dakrondan imal edilmektedir.
Yelken ile ilgili ilk bilgilere Mýsýr uygarlýðýnda rastlanýr. M.Ö. 5000 yýllarýna dayanan bir geçmiþte papirüsten yapýlmýþ ilk yelken kalýntýlarý bulunmuþtur. Bilinen tarihe göre insanlar yaklaþýk 7000 senedir ýrmaklarda, göllerde, denizlerde ulaþýmý yelkenli gemilerle yapmýþlardýr. Son yüzyýlda önce buhar gücü ardýndan motorlarýn gücü yelkenin yerini almýþtýr.
18.Yüzyýlda yelken bir spor aracý olarak da kullanýlmaya baþlanmýþtýr. Hollanda ve Belçika açýklarýndaki büyük yelkenli gemilere insan, kargo taþýyan küçük yelkenli gemiler, karaya dönerken kendi aralarýnda yarýþmaya tutuþmuþlardýr. Bu yarýþlar zamanla sistemli hale gelmeye ve kurallar oluþturulmaya baþlanmýþtýr. Yarýþlar sonucunda ödül olarak verilen kupalar, yarýþ için bir araya gelenlerin kurduðu örgütlerin kulüp ismini almasýný saðlamýþtýr. Burada baþlayan yelken yarýþlarý, kurulan yelken kulüpleri daha sonra Ýngiltere’de de boy göstermiþ ve o dönemde dünyanýn büyük bir kýsmýna hakim olan bu ülke sayesinde de dünyaya yayýlmýþtýr. Son yüzyýlda buhar ve motorun gemilerde yelken kullanýmýný ortadan kaldýrmasýyla yelken ortadan kalkmamýþ, varlýðýný spor alanýnda sürdürmeye devam ettirmiþtir.
Yelkeninin tekneyi ileri götürmesi fizik kurallarýna dayalýdýr. Rüzgar bir direðe baðlý açýlmýþ yelkenin iki yanýndan geçerken, yelkenin özel þekli nedeniyle gidilen yöndeki yüzünde negatif basýnç oluþturmakta ve teknenin yürümesini saðlamaktadýr. Bu fizik kuralý nedeniyle teorik olarak yelkenli tekne rüzgarýn hýzýndan 2,8 kat daha fazla hýz yapabilmektedir. Yelkenli tekneyi rüzgarýn estiði yönden baðýmsýz istediðiniz yere götürebilirsiniz. Tekne dümeni ve yelkene yön veren bumba, ýskota adý verilen sistemler ile yelken seyir teknikleri buna olanak saðlamaktadýr.
Denizler ülkeler için çok önemli gelir kaynaklarýdýr. Deniz taþýmacýlýðý, balýkçýlýk, yat turizmi ve deniz sporlarý baþlýca gelir getiren alanlardýr. Bir ülkenin denizden yeterince yararlanabilmesi için deniz kültürüne ihtiyaç vardýr bu kültürü de oluþturacak olan yelken sporu ve onun hayat bulacaðý yelken kulüpleridir. Yelken sporu denizciliðin abc’ sidir demek yanlýþ olmaz. Yaygýnlaþan yelken sporu deniz taþýmacýlýðýný dolaylý ve uzun vadede olumlu etkiler. Kýsa vadede ise yat turizmine ve deniz sporlarýna katký sunar.Akdeniz’de dolaþan bir milyon yattan bir kýsmýnýn ülkemize gelmesini kolaylaþtýrýr ve önemli turizm geliri saðlar. Bunun yanýnda yelken sporunda kullanýlan tekne, direk, yelken, makara, halat vb… malzemeler ile imalat sanayi oluþturur ve istihdam saðlar. Yelken sporunda çalýþan bir kiþiye karþýn 7 kiþiye istihdam saðlandýðý Ýtalya’da yapýlan bir çalýþma sonucunda ortaya çýkmýþtýr.
Yelken sporunda, kiþi doða ile baþ baþa kalmakta ve doða ile iþbirliðinin önemini yaþayarak öðrenmektedir. Bu da doða bilincinin erken yaþlarda oluþmasýný saðlamaktadýr. Yelkenli tekne arkadaþlarla birlikte donatýlmakta, yardýmlaþma ve dayanýþmanýn pekiþmesine olanak saðlamaktadýr.
Diðer yandan yelkenli tekneyi kullanýrken bir dakikada ortalama 26 uyaran gelmekte, kiþi bu uyaranlarý algýladýktan sonra onlara uygun karar vermekte ve kararýný anýnda uygulamaktadýr. Uyguladýðý kararýnýn sonuçlarýný anýnda almakta ve bu geri bildirim kararlarýný sýcaðý sýcaðýna deðerlendirmesine imkan vermektedir. Bu süreçler kiþinin akýl ve beden geliþimini olumlu etkilemekte, özgüvenini geliþtirmekte, olgunlaþmasýna katký saðlamaktadýr.
Özetle yelken kiþisel geliþim yanýnda toplumsal ilerlemeye de önemli katkýlar yapan bir spor dalýdýr ve heyecaným bundandýr. Ayvalýk Yelken Kulübü’nün Ayvalýk’a ve ülkemize verdiði hizmet bu nedenle önemlidir ve çok heyecan vericidir.
