YAPAY ZEKANIN ÖÐRETMENLÝK MESLEÐÝNE ETKÝSÝ
Okullarýmýzda sizleri ekranlarýn karþýladýðýný düþünün.
Kapýdan retina taramasý yapýlarak okula alýnýyorsunuz.
Sesli komut sistemi sizi sýranýza kadar yönlendiriyor.
Ödev kontrolü ve diðer görevler sisteme yükleniyor. Kontrolden geçiyor.
Ekran öðrencilerin seviyesini biliyor.
Kimin hangi konuyu anlamadýðýný tespit ediyor.
Sorulara anýnda cevap veriyor.
Ayný konuyu bir öðrenciye basit, diðerine ayrýntýlý anlatýyor.
Sýnav hazýrlýyor, hatta her öðrencinin geliþim raporunu çýkarýyor.
Üstelik yorulmuyor.
Ýzin istemiyor.
Ayný soruyu yüzüncü kez sorduðunuzda “Bunu daha önce anlatmýþtým” demiyor…
Peki, böyle bir dünyada öðretmenlere gerçekten ihtiyaç var mý?
Yapay zekanýn eðitim alanýndaki hýzlý geliþimi, önümüzdeki zaman diliminde bu soruyu daha sýk gündeme getirecek gibi görünüyor.
Peki, öðretmenin iþi sadece bilgi vermek midir?
Öðretmenin yaptýðý iþi yalnýzca “bilgi vermek” olarak sýnýrlandýrýrsak, yapay zekânýn bu alanda çok güçlü bir rakip olduðu ve olacaðý nettir. Ancak öðretmenlerin iþinin yalnýzca bilgi vermek olmadýðý bilinen bir gerçektir.
Geçmiþte dönemlerde öðretmenler, öðrencinin bilgiye ulaþmasýndaki en önemli aracýlardan biriydi. Kitaplar her zaman ulaþýlabilir deðildi. Kaynaklar daha sýnýrlý ve maliyetliydi. Öðrencinin anlamadýðý bir konuyu tekrar tekrar sorabileceði elektronik bir sistem yoktu. Bugün ise þartlar tamamen farklý duruma geldi.
Öðrencilerin cebinde, bilgi dünyasýnýn kapýlarýný sonuna kadar aralayabilecek iletiþim araçlarý mevcuttur. Yapay zeka ise bu durumu bir adým daha ileriye taþýmaktadýr.
Öðrenciler yalnýzca bilgi aramamakta; bilgiyi kendisine göre açýklayan bir sistemle sesli ve yazýlý olarak iletiþime geçebilmektedir.
Bu geliþmeler ise, öðretmenlerin geleneksel rollerini ister istemez sorgulatýr hale getirmektedir.
Bu noktada ayrýmýna varmamýz gereken durum þudur:
Bilgiye ulaþmakla öðrenmek baþka þeylerdir.
Bir öðrencinin doðru cevaba ulaþmasý onun konuyu anladýðý anlamýna gelmemektedir.
Hatta tam tersine, cevaba kolayca ulaþabilmek konuyu kavrayabilmenin önündeki engel hâline gelebilmektedir.
Öðretmenlerin farký ise bu noktada ortaya çýkmaktadýr.
Öðretmenlerin sýnýfta yaptýðý en önemli þey, konuyu tahtada anlatmak olmayabilir.
Bazen bir öðrencinin neden sessiz kaldýðýný fark etmektir.
Bazen baþarýsýz olduðu için kendisine güvenini kaybeden bir çocuðu yeniden motive etmektir.
Bazen sýnýftaki tartýþmayý sorduðu sorularla derinleþtirmektir.
Bazen de öðrencinin verdiði cevabýn arkasýndaki düþünceyi bulmaktýr.
Yapay zeka araçlarý öðrencilerin verdiði cevaplarý analiz edebilir.
Ama öðrencilerin o cevaplarý verirken yaþadýðý duygu karmaþýþýný anlayamamaktadýr. Öðrencilerin yanýt verirken yaþadýðý utancý, heyecaný veya arkadaþlarýndan çekinmesini anlamak çok daha karmaþýk bir meseledir.
Çünkü eðitim yalnýzca biliþsel bir süreç deðildir.
Eðitim ayný zamanda insani bir iliþkiler bütünüdür. Sosyal yaþam, insani deðerler, yaþam becerileri, vb her þey eðitimle iç içedir.
Bu nedenle yapay zekânýn öðretmenlerin yerini almasý yerine, öðretmenin yaptýðý iþlerin bir bölümünü devralmasý daha gerçekçi görünmektedir.
Gelecekte öðretmenlerin bugünkünden daha az çalýþmasýný beklemek hayal olarak görülmektedir. Öðretmenler farklý çalýþma yöntemlerine geçmek durumunda kalacaklardýr.
Ders planý hazýrlamak için saatler harcamak yerine yapay zekâdan destek almak bazý konularda kolaylýk ve zaman tasarrufu saðlayabilecektir. Öðrencilerin eksiklerini tek tek belirlemek yerine yapay zekânýn oluþturduðu analizlerden yararlanýlarak daha kolay analiz yapýlabilecektir.
Çalýþma kâðýtlarý ve ödevler dakikalar içinde hazýrlanabilecektir.
Bu geliþmeler ise öðretmenlere farklý sorumluluklarýn kapýsýný açacaktýr:
Yapay zekanýn ürettiði içerikleri doðru pedagojik kararlar ile öðrencilerin becerilerine kazandýrmak önemli bir sorumluluk olabilecektir.
Bu, sanýldýðýndan daha önemli bir beceri olarak görülmelidir.
Çünkü yapay zeka çok sayýda seçenek üretebilir ama hangi seçeneðin 11 yaþýndaki bir çocuk için, hangi seçeneðin 16 yaþýndaki bir genç için uygun olduðuna karar vermek ise öðretmenin sorumluluðundadýr
Peki,
Yapay zeka ile eðitime öðrencilerin tamamý eþit þekilde ulaþabilecekler midir?
Her okulun teknolojik altyapýsý ayný seviyede midir?
Her öðretmenin yapay zekâ konusunda ayný düzeyde bilgisi ve becerisi var mýdýr?
Öðrenciler yapay zekâyý öðrenmek için mi kullanacaklar, yoksa ödevlerini yaptýrmak için mi?
Öðretmenler yapay zekâ konusunda yeterince eðitim alacaklar mýdýr?
Bu sorularýn cevaplarý, teknolojinin kendisinden çok daha merak edilmektedir.
Çünkü teknoloji eðitimde eþitsizlikleri azaltabileceði gibi aksine fazlalaþtýra da bilir.
Bir okulda yapay zekâ öðrencinin kiþiselleþtirilmiþ öðrenmesine yardýmcý olurken baþka bir okulda yalnýzca “ödev yaptýrma aracý” olarak kullanýlýrsa asýl eþitsizlik o nokrada baþlayabilecektir.
Dolayýsýyla mesele yalnýzca teknolojiye sahip olmak deðildir. Onu nasýl kullandýðýmýz da oldukça önem arz etmektedir.
Peki, öðretmenler hangi niteliklere sahip olmalýdýr?
Konu/ Alan bilgisi her zaman kýymetlidir. Çünkü yapay zekanýn verdiði cevabýn doðru olup olmadýðýný bilmeden onu sýnýfa taþýmak ciddi sorunlar yaratabilir.
Pedagojik alan yeterliliði önemlidir. Çünkü doðru bilgi, doðru zamanda ve doðru yöntemle verilmediðinde öðrenmeye dönüþmeyebilir.
Yapay zeka okuryazarlýðý geliþtirilmelidir. Öðretmen, yapay zekanýn neler yapabileceðini bildiði kadar neleri de yapamayacaðýný da bilmek zorundadýr.
Ýnsan iliþkileri her daim önem taþýr. Çünkü teknoloji geliþtikçe öðrencinin karþýsýnda gerçekten onu dinleyen, anlayan ve yönlendiren bir yetiþkinin deðeri artabilecektir.
Bu noktada asýl soru sorulmalýdýr:
“Yapay zekâ öðretmenlerin yerini alabilecek mi?
Bu soru kulaða ilgi çekici gelmektedir.
Þunu açýkça belirtmeliyim ki, yapay zekâ bize bilgi verebilir. Ama bir çocuða neden öðrenmesi gerektiðini eðitimli bir insan anlatmak zorundadýr.
Yapay zeka çaðýnda öðretmenin deðerini koruyacak olan þey, yapay zekadan uzak durmasý deðil; onu doðru kullanmayý öðrenirken insan olmanýn deðerini taþýyabilmesi olacaktýr.
