EÐÝTÝM SENDÝKACILIÐI, YALNIZCA ÜYE SAYISINDAN ÝBARET DEÐÝLDÝR
Bir sendikanýn büyüklüðü, çalýþanlarýn haklarýný ne kadar savunduðuyla ölçülür.
Sendikalar, çalýþanlarýn yalnýzca maaþlarýný ve sosyal haklarýný savunmak için deðil, ayný zamanda adalet, eþitlik ve demokratik temsil mücadelesi vermek için vardýr.
Güçlü bir sendikacýlýk, çalýþanlarýn sesini duyurabildiði, farklý düþüncelerin özgürce temsil edildiði ve hak arama mücadelesinin ortaklaþtýrýldýðý bir yapýyý gerektirir.
Sendikacýlýk bir siyasi partinin gölgesinde yer etmek deðildir.
Sendikalar apolitik olmalýdýr. Apolitik olmayan hiçbir sendika istikrarla hak savunuculuðu yapamaz!
Siyasetle büyüyen bir sendika gün gelir siyasetle yok olur.
Siyasetle büyüyen sendikanýn rengi sarýdýr. Patronun sendikasýdýr.
Kamu sendikacýlýðýnda son günlerde tartýþýlan yüzde 5 sendikal baraj talebi, bu temel anlayýþlarýn yeniden sorgulanmasýna neden oluyor.
Son Kamu Personeli Danýþma Kurulu toplantýsýnda Memur-Sen ve Türkiye Kamu-Sen'in sendikal baraj getirilmesini talep ettiði basýna yansýmýþtý. Tartýþýlan öneriye göre, hizmet kolundaki kamu görevlilerinin en az yüzde 5'ini üye yapamayan sendikalarýn üyeleri toplu sözleþme ikramiyesinden yararlanamayacak; bu sendikalarýn aidatlarýnýn maaþlardan kesilmesi de engellenebilecek þeklinde bir görüþ kamuoyuna yansýmýþtý.
Burada asýl sorulmasý gereken soru þudur:
-Sendikalarýn temel amacý, çalýþanlarýn haklarýný savunmak mý, yoksa sendikal alandaki rekabeti kendi lehlerine sýnýrlandýrmak mý?
Elbette sendikalarýn üye sayýlarýnýn artmasý, toplu pazarlýk gücünün yükselmesi ve çalýþanlarýn ortak talepler etrafýnda buluþmasý önemlidir. Çok sayýda küçük sendikanýn bulunduðu bir ortamda temsilin parçalanmasý ve ortak hareket etmenin zorlaþmasý da tartýþýlabilir.
Ancak bu sorunlarýn çözümü, küçük sendikalarýn önüne ekonomik engeller koymak mýdýr?
Bir sendikanýn üye sayýsýnýn az olmasý, onun savunduðu haklarýn önemsiz olduðu anlamýna gelmez. Bazen çalýþanlar, büyük sendikalarýn yeterince dile getirmediði sorunlarý duyurmak için küçük sendikalarda örgütlenir. Farklý sendikalarýn varlýðý, mevcut sendikalarýn kendilerini yenilemelerini ve üyelerine karþý daha hesap verebilir olmalarýný da saðlayabilir.
Sendikal çoðulculuk yalnýzca çok sayýda sendikanýn bulunmasý deðildir; çalýþanlarýn herhangi bir ekonomik baský altýnda kalmadan istedikleri sendikayý seçebilmesidir.
Eðitim sendikacýlýðý, yalnýzca üye sayýsýndan ibaret deðildir
Eðitim sendikalarý açýsýndan mesele daha da önemlidir. Çünkü öðretmenlerin ve eðitim çalýþanlarýnýn sorunlarý yalnýzca maaþ, ek ders ücreti veya özlük haklarýndan ibaret deðildir. Eðitimde fýrsat eþitliði, öðretmenin mesleki itibarý, okul güvenliði, okul yöneticilerinin çalýþma koþullarý, liyakat, eðitim politikalarýnýn niteliði ve öðrencilerin geleceði de sendikal mücadelenin parçasýdýr.
Bir eðitim sendikasýnýn baþarýsý kaç üyeye sahip olduðuyla ölçülebilir; ancak yalnýzca üye sayýsýyla deðerlendirilemez. Öðretmenin hakký ihlal edildiðinde ne yaptýðý, eðitim politikalarý karþýsýnda ne kadar baðýmsýz davranabildiði, üyelerinin sorunlarýný ne ölçüde gündeme taþýdýðý ve çözüm üretmek için hangi adýmlarý attýðý da deðerlendirilmelidir.
Sendikalar, üyelerinin maaþ bordrosunda görünen aidat kesintisinden ibaret bir kuruma dönüþmemelidir. Üyelerinin iradesini temsil eden, gerektiðinde eleþtiren, gerektiðinde çözüm öneren ve hesap veren demokratik örgütler olmalýdýr.
Tartýþmanýn önemli bir boyutu da hukuktur. Anayasa Mahkemesi, 18 Ocak 2024 tarihli kararýyla, toplu sözleþme ikramiyesinden yararlanmayý sendikalarýn yüzde 2 üyelik barajýný aþmasý þartýna baðlayan düzenlemeyi iptal etmiþti.
Mahkeme, bu tür bir þartýn çalýþanlarý maddi nedenlerle belirli sendikalara yöneltebileceðini; küçük sendikalarýn rekabet etmesini, yeni sendikalarýn kurulmasýný ve çalýþanlarýn tercih ettikleri sendikayý seçmesini fiilen zorlaþtýrabileceðini deðerlendirdi.
Bu karar, yüzde 5'lik olasý bir düzenlemenin de otomatik olarak iptal edileceði anlamýna gelmez. Yeni bir düzenlemenin hukuki durumu, içeriði ve gerekçeleri üzerinden ayrýca deðerlendirilir. Bununla
birlikte geçmiþ karar, sendikal haklarýn yalnýzca kâðýt üzerinde deðil, uygulamada da korunmasý gerektiðini açýkça ortaya koymaktadýr.
Kamu sendikacýlýðýndaki parçalanmayý azaltmak ve çalýþanlarýn ortak taleplerini güçlendirmek isteniyorsa, bunun yolu öncelikle sendikalarýn kendi iþleyiþlerini sorgulamasýndan geçer.
Üyelerin karar süreçlerine daha fazla katýlmasý, toplu sözleþme görüþmelerinin þeffaf yürütülmesi, elde edilen kazanýmlarýn açýkça raporlanmasý, yöneticilerin hesap verebilir olmasý ve sendikalarýn siyasi ya da kurumsal baskýlardan baðýmsýz hareket edebilmesi çok daha yapýcý bir baþlangýçtýr.
Büyük sendikalar, küçük sendikalarýn faaliyet alanýný daraltmak yerine kendi politikalarýný, kazanýmlarýný ve üyelerine sunduklarý hizmetleri ortaya koyarak güçlerini artýrabilir. Çalýþanlar da tercihlerini ekonomik zorunluluklarla deðil, sendikalarýn performansýný deðerlendirerek yapabilmelidir.
Son söz olarak:
Sendikalar, çalýþanlarýn özgür iradesiyle güçlenir. Bir sendikanýn büyüklüðü, yalnýzca kaç kiþinin üye olduðuyla deðil, o insanlarýn haklarýný ne kadar etkili savunduðuyla da ölçülür. Bende yaklaþýk 20 Bin üyeli Eðitim Gücü Sen’in yöneticisi olarak üyelerimizin haklarýný savunarak büyüdüðümüzü görebiliyorum. Nicel olarak altýncý büyük eðitim çalýþanlarý sendikasý olarak görülebiliriz ancak hak savunuculuðu konusunda liderliði hiçbir sendikaya býrakmadýðýmýz doðrudur.
Eðitim sendikalarý baþta olmak üzere bütün kamu sendikalarýnýn kendilerine þu soruyu sormasý gerekir: Biz çalýþanlarýn haklarýný büyütmek için mi mücadele ediyoruz, yoksa sendikal alandaki konumumuzu korumak için mi?
Unutulmamalýdýr ki:
Demokrasi, farklý sesleri susturmakla deðil, o seslerin özgürce duyulabilmesiyle güçlenir.
