Çin sosyalist modelinin iflasý, Huaxi köyünün çöküþü…
Önceki makalede 1960’ larda baþlayan ve 1990’ larda dünyaya açýlarak yükseliþe geçen Çin’ deki Huaxi köyünün nefesleri kesen refah dönemini veriler ýþýðýnda anlatmaya çalýþtým…
Köydeki herkesin ultra lüks villa, araba, bankada milyonlarca Yuan mevduata sahip olduðu mutluluk timsali yaþam sürdüðü o dönem 2008 küresel kriziyle aðýr darbe aldý ve günümüze kadar da toparlanamadý…
Makalenin baþlýðýndaki ‘Çin sosyalist modelinin iflasý’ vurgusunu özellikle seçtim…
Hauxi köyü özelinde yaþananlar, sosyalizm hayalini gerçekleþtirme iddiasýyla oluþturulan yapýnýn sonunda nasýl bir tek aile yönetimine dönüþtüðünün de öyküsü aslýnda…
Elbette 2 bin nüfuslu bir köy dünyanýn en büyük ekonomisi haline gelen 1,5 milyarlýk Çin açýsýndan denizde bir damladan farksýz…
Ancak ÇKP’ nin dünyaya baþarý hikayesi olarak anlattýðý modelin kendini yenileyememesi sonucu bugün ödenemeyen borçlarla boðuþmak zorunda kalmasý bir yana, refahýn iyi bir konut, bir araba ya da el sürülemeyen banka hesabýndan ibaret olmadýðýný göstermesi bakýmýndan da ibretlik…
Bir baþka ifadeyle baþlýkta vurguladýðým gibi Huaxi köyünün çöküþü, Çin’ in deðil ama oligarþik bir rejimin ötesine geçemeyen Çin tipi sosyalizmin iflasý ayný zamanda…
2004’ te zirveye çýkan 80 tesise ve bir kýsmý borsalarda iþlem gören 100’ den fazla þirkete sahip Huaxi ekonomisinin yükseliþ trendi nasýl oldu da 2008’ deki küresel krizle tersine döndü?
2008'de ABD’ de emlak kriziyle baþlayýp küresel finans sistemini sarsan boyutuyla tüm dünyayý etkisi altýna alan küresel kriz pek çok alanda faaliyet gösterse de Huaxi'nin asýl kalkýnma lokomotifi olan çelik endüstrisini derinden sarstý…
Aþýrý üretim giderek artan bir sorun haline geldi.
Milyarlarca dolar kredi borcuyla þirketler grubunun 2020 bilançolarýnda zarar etmeye baþladýðý görüldü…
21. yüzyýlýn ilk on yýlýnda sosyalist kalkýnma modelinin örnek köyü olarak anýlan yerli yabancý pek çok araþtýrmacýnýn ilgisine mazhar olan Huaxi artýk ‘nerede hangi yanlýþlar yapýldý da iflasýn eþiðine geldi?’ sorularýyla gündemde bugün…
Küçük köyde kurulan dev sanayi imparatorluðunun yönetim modelini sorgulayanlar. Wu Renbao’ nun 2013’te ölümü ardýndan oðlu Wu Xie'en’ in, Huaxi Köyü parti sekreteri ve Huaxi Grubu CEO'su olarak bayraðý devralmasý yetmezmiþ gibi Wu ailesinin diðer fertlerinin çeþitli yönetim kademelerinde yer almasýyla, Huaxi Köyü'nün artýk "tek bir aile tarafýndan yönetilen feodal bir dünya" haline geldiði eleþtirilerini yöneltiyorlar…
Huaxi Köyünde Wu’ nun yoktan var ettiði Huaxi Group, taze kan oðul Wu’ nun tek yetkili olarak görevi devralmasý ardýndan iþlerin kötüye gitmeye baþladýðýný görünce yumurtalarý farklý sepetlere daðýtmak ve faaliyet alanlarýný çeþitli sektörlere yaymak amacýyla adýmlar attý…
Örneðin Bankacýlýk, menkul kýymetler, sigorta ve özellikle borsalarda oldukça risk taþýyan vadeli iþlemler alanýna el atýldý…
Borsalarda iþlem gören çeþitli þirketlerin hisse senetlerinin alým satýmý gibi operasyonlar yarayý iyileþtireceðine sorunlarý derinleþtirdi…
Bu kez Wu Xie'en oðlu Sun Xiyao’ yu çevrimiçi oyunlar, e-spor ve mobil okuma gibi yeni geliþen internet endüstrileri alanlarýnda faaliyet gösterecek yeni oluþumun baþýna getirdi…
Hiçbir çaba çöküþü durdurmaya yetmeyince Huaxi Grubu köyün de baðlý olduðu eyaletin yerel devlet kuruluþu olan Wuxi Guolian Group’ a, Huaxi Group'un baðlý þirketlerin hisselerinin bir kýsmýný aktarýlacak kaynak karþýlýðý devretti…
Ve gittikçe dramatik hale gelen Huaxi masalýnýn nasýl biteceði tam olarak bilinmese de, internete düþen ve yetkililerin yalanlamadýðý görüntüler yeterince ipuçlarýyla doluydu:
Viral olan görüntülerde Huaxi Köyü sakinlerinin, doðal ortak olduklarý ve Komünist Parti yerel Komitesi tarafýndan kurulan Huaxi Grubunun yaþadýðý mali sorunlar nedeniyle artýk temettü daðýtamayacaðý haberleri yayýlýnca hesaplarýndaki paralarýný kurtarmak için yaðan aþýrý yaðmura raðmen oluþturduklarý kuyruklarda bankaya hücum ettikleri görülüyordu…
Baþlangýçta tepki verilmeyen görüntüler sosyal medyada milyonlarca insan tarafýndan paylaþýlýnca Huaxi köyündeki ÇKP komitesi, videonun doðruluðunu doðruladý ancak bunun panik sonucu herkesin parasýný çekmek istemesi sonucu teknik sorundan kaynaklandýðýný aslýnda Huaxi Köyü sakinlerinin mevduat hesaplarýndaki paralarýyla ilgili herhangi bir sýkýntý olmadýðýný duyurdu…
Bankalara toplu hücum her zaman ödeme güçlüðü yaratýr ama sistem o güçlükleri aþacak önlemlere de sahiptir. O nedenle Huaxi’ de yaþanan kriz de aþýldý…
Ancak asýl mesele orta yerde duruyor…
Huaxi Köyü'nde yaþananlar, bu "dünyanýn bir numaralý köyünün" modasý geçmiþ iþleyiþ tarzý nedeniyle yatýrýmcýlarýn güvenini kaybettiðini ve gelecekteki kalkýnmasý bir yana binlerce köye örnek olabilecek bir hikayenin hüsranla sonuçlanmasýnýn çok daha aðýr bedellere yol açmasý kaçýnýlmaz…
Huaxi Köyü, baþarý öyküsünü Çin'deki olaðanüstü bir geliþme döneminde yarattý. Ancak, öykü zamanla kendini yenileyemeyen ve geliþtiremeyen ister sosyalist ister kapitalist modellerin ayakta kalmasýnýn çok daha farklý koþullar, yönetiþim anlayýþý ve hepsinden önemlisi geliþmelere açýk olmasýndan geçtiðini göstermesi bakýmýndan ilginç derslerle dolu…
